حميد رضا مستفيد / كريم دولتى

77

تقسيمات قرآنى و سور مكى و مدنى ( فارسى )

بررسى شواهد مكى و مدنى بودن سور قرآن اقوال و آراى گوناگونى دربارهء مكى يا مدنى بودن سور قرآن كريم ، از ذيل هر سورهء قرآن از كتب ذيل استخراج شده است : 1 - مجمع البيان فى تفسير القرآن 2 - الميزان فى تفسير القرآن 3 - البرهان فى علوم القرآن 4 - الاتقان فى علوم القرآن 5 - التمهيد فى علوم القرآن . در پايان ، پيش از نتيجه‌گيرى و ارايهء نظر پيشنهادى ، فهرست مصحف مدينه به عنوان برگزيدهء نظر دانشمندان اهل سنت « 1 » نيز ذكر مىشود و جدول مقايسه‌اى مكى و مدنى استخراج شده از منابع ياد شده نيز به انضمام پيشنهاد مورد نظر در پى مىآيد . دربارهء اين جدول ، نكات ذيل سزاوار تأمل است : 1 - برخى از منابع ، دربارهء برخى از سور رأى نهايى ابراز نكرده و تنها اقوال مختلف را ذكر كرده‌اند . در چنين مواردى ، عبارت « اقوال مختلف » در مقابل نام سوره درج شده است . 2 - دربارهء بعضى از سور قرآن نيز محققان به رأى نهايى نرسيده و احتمال هر دو حالت مكى و مدنى را داده‌اند . 3 - خط تيره در جدول به معناى آن است كه مؤلف كتاب مورد نظر هيچ نظرى در بارهء مكى يا مدنى بودن سوره ابراز نكرده است .

--> ( 1 ) - در « مشخصات مصحف مدينه » آمده است : « براى مشخص كردن سور مكى و مدنى و بيان آن در جدول ملحق به آخر مصحف ، از « كتاب ابى القاسم عمر بن محمد بن عبد الكافى » و كتب قرائات و تفسير استفاده شد . البته در بيان سور مكى و مدنى در ميان اين كتب اختلاف وجود دارد . »